KẾT BÈ, THUYỀN THÚNG CŨNG CÓ THỂ VƯƠN KHƠI

TS Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch VCCI tin rằng, liên kết là con đường ngắn nhất và hiệu quả nhất để cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam với hơn 96% có quy mô nhỏ và siêu nhỏ vững vàng ra biển lớn, tự tin lắp ghép được vào nền kinh tế toàn cầu.

TS Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch VCCI cho rằng: “Liên kết là xu thế không thể đảo ngược và không còn thời gian để DN chần chừ hay mặc cả với các chuẩn mực kinh doanh mới”.

– Thưa ông, một cách ngắn gọn nhất, năm nay sẽ là một năm thế nào với cộng đồng DN Việt Nam?

Tôi hi vọng năm 2015 sẽ là năm mở đầu bước đột phá của cộng đồng DN, doanh nhân Việt Nam. Tín hiệu mới trong đột phá thể chế, không gian mới trong môi trường kinh doanh đang đặt đường ray phát triển mới, không gian phát triển mới cho DN Việt Nam, buộc DN phải thay đổi quỹ đạo, thay đổi tư duy để đồng tốc và đồng hướng với sự phát triển của nền kinh tế.

Sóng hội nhập không cho phép bất cứ sự chần chừ, do dự nào của DN. Nhất là khi sức khỏe của số đông DN Việt Nam vẫn khá chông chênh. Năm 2014, số DN đóng cửa, tạm dừng hoạt động vẫn tăng. Ngay cả số DN đang hoạt động thì vẫn có tới 60-70% không có khả năng nộp thuế thu nhập DN, nghĩa là kinh doanh không có lãi, năng lực cạnh tranh rõ ràng chưa được cải thiện nhiều.

Tất nhiên, có không ít DN tiên phong trong hội nhập đã có được những bước chuyển đáng kể về chất lượng, hiệu quả nhưng hành động sáng tạo đơn lẻ là không đủ với một nền kinh tế đang hội nhập sâu như Việt Nam. Bởi vậy, tôi tin là năm nay, tái cơ cấu nội bộ, nâng cao năng lực cạnh tranh theo chuẩn mực của thế giới, bắt đầu từ chuẩn mực ASEAN mà Chính phủ đã chọn cho môi trường kinh doanh Việt Nam sẽ là hành động chung, trào lưu chung của cả cộng đồng – những DN không muốn bị sàng lọc, bị đẩy ra ngoài cuộc chơi chung.

– Nhưng DN Việt Nam vẫn có tới 96% là DN nhỏ và siêu nhỏ. Cho dù từng DN khỏe hơn thì vẫn cần khá nhiều thời gian để những DN này đủ lớn, đủ sức để cạnh tranh và tham gia vào chuỗi giá trị trong nền kinh tế hội nhập sâu, thưa ông?

Khi thế giới phẳng hơn, có nhiều cách hơn để ra biển. Có DN chọn cách tự cao lên về chuẩn mực, lớn hơn về quy mô. Con đường này thường mất nhiều thời gian, chi phí và cũng khó khăn hơn, thường là lựa chọn của những DN quy mô lớn, DN tiên phong trong các ngành, lĩnh vực.

Các DN quy mô nhỏ cũng có công thức để ra biển. Đó là, cùng với việc vươn tới những chuẩn mực cao hơn, các DN phải liên kết để ngang để tạo nên sức mạnh nhóm, từ đó đủ sức liên kết dọc với chuỗi giá trị toàn cầu. Trong công thức này, vai trò của hiệp hội DN, đặc biệt là các hiệp hội ngành nghề là rất quan trọng.

Có lẽ, năng lực cạnh tranh của DN Việt Nam sẽ đến từ những teamwork, những đội bè được kết nối bài bản, dựa trên những lợi thế cạnh tranh của từng DN. Khi liên kết được, kết bè được, thuyền thúng cũng có thể ra khơi.

– Rõ ràng, hội nhập đang buộc giới doanh nhân Việt Nam phải thay đổi rất lớn về tầm nhìn cũng như phẩm chất, thưa ông?

Đúng vậy. Hơn thế, những cải cách trong môi trường kinh doanh Việt Nam cũng đang hậu thuẫn rất lớn sự thay đổi thực sự về chất của cộng đồng DN Việt Nam, cơ hội ăn xổi, chụp giật sẽ giảm dần, thế chân vào đó là sự cạnh tranh bằng năng suất và hiệu quả. Môi trường mới đòi hỏi những phẩm chất mới, văn hóa kinh doanh mới của cộng đồng DN, doanh nhân Việt Nam.

Thứ nhất, phải coi tiết kiệm phải là phẩm chất quan trọng của doanh nhân. Sau một chặng đường dài khó khăn, nhiều doanh nhân đã soi xét lại chính mình, những gì có thể cắt giảm được, tiết kiệm được thì phải làm, dành mọi nguồn lực cho tái cơ cấu DN, tạo dựng thực sự năng lực nội sinh. Giành dụm chi tiêu của mình cho những gì thực chất.

Với những điều kiện kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong năm 2015 và biến động giá cả của thị trường thế giới, nhất là xu hướng kiềm chế lạm phát ở mức thấp ở trong nước và sự giảm mạnh của giá dầu thế giới, DN Việt Nam đang ở thời điểm có thể cắt giảm đáng kể chi phí sản xuất, từ đó cải thiện năng lực cạnh tranh.

Thứ hai là, từng DN, doanh nhân phải nâng mình lên theo chuẩn mực toàn cầu, mà trước tiên là bằng với chuẩn mực của ASEAN.

Khi Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) chính thức mở cửa vào cuối năm 2015, quá trình giảm thuế, hài hòa hóa thủ tục hải quan, nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng và dịch vụ logistic… sẽ kéo chi phí kinh doanh giữa các nước ASEAN giảm đi mạnh mẽ, thì khái niệm về sân nhà của DN Việt Nam sẽ phải được hiểu là thị trường của 650 triệu dân, GDP 2.000 tỉ USD/năm, khả năng cạnh tranh nội địa tới đây sẽ được soi xét trong ASEAN chứ không chỉ là thị trường 90 triệu dân của Việt Nam.

Đặc biệt, khi AEC mở cửa, cùng với đó là nhiều hiệp định thương mại tự do mới được ký kết và có hiệu lực, lợi thế cạnh tranh của không ít ngân hàng, lĩnh vực sẽ thay đổi do sự dịch chuyển của các dòng vốn, sự thay đổi trong phân công lao động, chuyên môn hóa sản xuất, các chiến lược kinh doanh của DN Việt Nam sẽ phải đặt trong sơ đồ chuỗi sản xuất của ASEAN.

Liên kết là xu thế không thể đảo ngược và không còn thời gian để DN chần chừ hay mặc cả với các chuẩn mực kinh doanh mới.

Ba là, thực hiện định hướng phát triển bền vững, xanh, sạch và trách nhiệm xã hội. Tôi muốn nhấn mạnh rằng, đây không chỉ là những hàng rào kỹ thuật mà nhiều quốc gia đang dựng lên thay thế cho hàng rào thuế quan đang giảm đi theo các cam kết quốc tế mà còn là những tiêu chuẩn mới mà các chuỗi giá trị của thế giới đặt lên hàng đầu để khẳng định tính nhân văn của nền kinh tế hiện đại. Nếu muốn tham gia vào chuỗi, DNViệt Nam dù ở quy mô nào cũng buộc phải đảm bảo được các yêu cầu này.

Ngoài ra, các bài toán về năng lực cạnh tranh, nhất là năng lực quản trị DN, quản trị rủi ro… vẫn tiếp là những đầu bài mà DN Việt Nam buộc phải tìm lời giải hiệu quả.

Hãy nhìn sang các nền kinh tế ASEAN, các DN bạn đã chuẩn bị cả về nhân lực, nguồn lực, cả về ngoại ngữ để sẵn sàng tham gia vào các cơ hội mới. Thậm chí, dòng vốn đầu tư trong ASEAN, từ nước ngoài vào khu vực này cũng đã chuyển dịch, những đại bản doanh của nhiều ngành, lĩnh vực mới đang được thiết lập. Cả nền kinh tế ASEAN đang chuyển dịch mạnh mẽ.

– Nhân dịp năm mới, Chủ tịch VCCI muốn nhắn gửi thông điệp gì tới cộng đồng DN Việt Nam?

Tôi muốn nhấn mạnh rằng, liên kết là xu thế không thể đảo ngược và không còn thời gian để DN chần chừ hay mặc cả với các chuẩn mực kinh doanh mới.

– Xin cảm ơn ông!

Tuyết Ánh